Het eenvoudige geheim achter een kleurrijke zomertuin
Kies de juiste bollen en knollen, stop ze voor eind mei in de grond, en zorg voor wat zon en water. De rest doen de planten zelf — en dat niet alleen voor één seizoen, want velen keren jaar na jaar terug als je ze goed verzorgt.
Voorjaarsbollen zijn een slim trucje voor de tuin of het balkon dat het resultaat eruit laat zien alsof het rechtstreeks uit een tuintijdschrift komt — zelfs als je weinig tijd of ervaring hebt. De plant slaat een enorme hoeveelheid energie op in de bol, waardoor ze snel opstarten en rijkelijk bloeien.
Waarom juist deze zomerplanten een uitstekende keuze zijn
Bollen die tussen februari en eind mei worden geplant, kunnen prima nog diezelfde zomer bloeien en zorgen voor langdurige, vaak meerdere weken aanhoudende bloeiperiodes. In tegenstelling tot tulpen of narcissen die in de herfst worden geplant, zijn deze voorjaarsbollen al voorgekoeld in kas of opslag. Wat dat voor jou betekent: plant ze zodra de vorst voorbij is en wacht rustig op het kleurspektakel van de zomer.
Een extra voordeel is dat veel van deze planten vaste planten zijn die bij correcte bewaring jarenlang meegaan. Experts uit botanische tuinen benadrukken dat bolgewassen behoren tot de meest betrouwbare keuzes voor zowel beginners als ervaren tuiniers. Onderzoek van tuinbouwinstellingen toont aan dat correct overwinterde knollen een succespercentage van 80 procent halen bij herplanting.
Zo plant je bollen en knollen zodat ze echt doorkomen
Of je nu werkt met een klassieke bol, een rizoom of een knol, het principe is grotendeels hetzelfde. De sleutel tot succes ligt in de juiste diepte, het vermijden van stilstaand water en de correcte plaatsing van de plant.
Kies eerst een plek met doorlatende grond. In bakken voeg je een laag leca of grind toe op de bodem, zodat water zich niet ophoopt bij de wortels. Plant alleen wanneer het risico op zware nachtvorst voorbij is — doorgaans vanaf half april tot eind mei.
Plaats de bol met de punt naar boven, bedek hem met een laag aarde en druk licht aan. Geef na het planten goed water, zodat de grond de bol omsluit en contact maakt met de wortels. Experts van universitaire tuinbouwafdelingen bevelen aan om bij de eerste beurt een zwakke meststofoplossing toe te voegen ter ondersteuning van de groei.
- Kies een plek met doorlatende grond en voeg leca of grind toe in potten
- Plant pas wanneer het risico op zware nachtvorst voorbij is
- Plaats de bol met de punt naar boven, bedek met aarde en druk licht aan
- Geef na het planten goed water zodat de grond de hele bol omsluit
- Kies een plantdiepte van drie keer de hoogte van de bol
- Grote knollen zoals dahlia’s worden doorgaans acht tot tien centimeter diep geplant
In bakken mag je niet bezuinigen op het substraat — plant liever minder planten in een grotere pot dan te veel in een kleine bak. Overbeplanting leidt tot zwakkere bloei en een groter risico op schimmelziektes.
Amaryllis in de tuin en begoniakubollen voor je balkon
De grote, kelkvormige bloemen van de amaryllis kennen we vooral van kamerplanten, maar ze duiken steeds vaker op in tuinen. Ze gedijen goed in zon en lichte, doorlatende grond. Ze zien er prachtig uit in grote bakken op het terras — alsof ze rechtstreeks uit de tropen zijn komen aanwaaien.
Amaryllis vraagt om warme plekken en regelmatig water tijdens de groeiperiode. Onderzoekers van tuinbouwfaculteiten wijzen erop dat de beste resultaten worden behaald bij temperaturen boven de 20 graden. De knollen moeten in de herfst worden opgegraven en droog worden bewaard bij circa 15 graden.
Begoniaknollen zijn de voor de hand liggende keuze voor wie een halfschaduw- of volledig schaduwrijk balkon heeft. Ze bloeien lang, vaak tot de eerste koude nachten. De bolronde bloemen, gevuld of enkelvoudig, staan fantastisch in bloembakken, hangmanden en lage schalen.
Deze planten zijn afkomstig uit de berggebieden van Zuid-Amerika, waar ze groeien in het onderhout van regenwouden. Daardoor verdragen ze schaduw beter dan de meeste zomerbloemen. In de herfst worden de knollen uit de grond gehaald, een paar dagen laten drogen en daarna droog en koel bewaard bij ongeveer 8 graden.
Caladium en canna voor een tropische sfeer
Caladium biedt vooral decoratief blad voor bakken en beschutte plekken. Het zijn niet de bloemen die indruk maken, maar de enorme, kleurrijke bladeren — met vlekken, nerven en combinaties van wit, groen, roze en rood. De knollen houden van warmte en geven de voorkeur aan temperaturen van circa 21 tot 24 graden.
Caladium is afkomstig uit de Amazone en heeft een hoge luchtvochtigheid nodig. Ze gedijen uitstekend op een beschut balkon of binnenshuis met een zomers “vakantieverblijf” buiten. De bladeren kunnen een lengte bereiken van wel 30 centimeter.
Canna vormt hoge, krachtige scheuten met grote, uitbundige bloemen. De hoogte kan oplopen tot 150 tot 200 centimeter, waardoor ze geschikt zijn voor het achterste deel van borders of als solitaire plant in grote bakken. Ze vragen om volle zon en voedingsrijke grond en reageren goed op regelmatig water geven en bemesten.
Tuinexperts van botanische tuinen bevelen aan canna te planten in grond verrijkt met compost en stalmest. De rizomen worden in het voorjaar op een diepte van tien centimeter geplant. Tijdens de zomer profiteren ze van vloeibare meststof elke veertien dagen.
Montbretia en dahlia’s voor kleurrijke borders
Montbretia, nog steeds ondergewaardeerd in onze streken, creëert slanke bogen bezaaid met oranje of rode bloemen. Ze maken een fantastische indruk in groepen, zeker in combinatie met siergrassen zoals Chinese miscanthus of blauw havergras.
Ze zijn relatief vorstbestendig, zeker als de grond goed doorlatend is en je ze in de herfst afdekt met een laag boomschors of bladeren. Ze zijn afkomstig uit Zuid-Afrika, waar ze groeien op zonnige hellingen. Onderzoek heeft uitgewezen dat ze kortdurende vorst tot min 5 graden verdragen bij goede drainage.
Dahlia’s zijn een klassieker. Het enorme aanbod aan variëteiten — van miniatuur tot reusachtige “borden” — maakt het mogelijk de hele tuin ermee te vullen. Ze houden van zon en voedingsrijke, goed bewerkte grond. Tijdens de bloei moet je regelmatig verbloeide bloemen verwijderen, wat de plant stimuleert om nieuwe knoppen te vormen.
Na de eerste vorst worden de knollen opgegraven, gedroogd en koel bewaard bij circa 5 graden. Specialisten benadrukken dat dahlia’s behoren tot de populairste bolgewassen juist vanwege de enorme verscheidenheid aan kleuren en vormen — van pompon over cactus tot anemoontypen.
Gladiolen en lelies voor elegante snijbloemen
Gladiolen vormen hoge, rechte scheuten dicht bezet met bloemen — als levende zuilen. Ze belanden vaak in de vaas, omdat ze lang fris blijven. Wil je hun show verlengen, plant de bollen dan “gespreid” — elke tien tot veertien dagen van het voorjaar tot vroeg in de zomer.
Op die manier zullen opvolgende planten met regelmatige tussenpozen bloeien en de tuin of het balkon geleidelijk versieren tot ver in september. Gladiolen zijn afkomstig uit het Middellandse Zeegebied en het zuidelijke Afrika. Onderzoek heeft aangetoond dat gespreid planten het seizoen voor snijbloemen met wel zes weken verlengt.
Lelies behoren tot de meest verfijnde bolgewassen. Ze geven de voorkeur aan voedingsrijke maar doorlatende grond en plekken waar de bol “koude voeten” heeft terwijl de scheuten naar de zon strekken. De bloemen zijn vaak intens geurig en lenen zich uitstekend voor planting bij het terras of de ingang van het huis.
De meeste variëteiten overwinteren probleemloos in de grond en vormen blijvende, dichtere groepen. Aziatische leliehydriden zijn de meest robuuste, terwijl oosterse hybriden zuurdere grond met toevoeging van veen vereisen.
Tuberoos voor avondgeur en correcte overwintering
Deze ogenschijnlijk bescheiden planten zijn beroemd om hun bijzonder sterke, zoete geur die het intens is ’s avonds. Ze zijn uitstekend geschikt voor bakken bij een tuintafel, een ligstoel of een bank. De knollen hebben warmte nodig, dus in koelere streken bewaar je de bollen het best binnenshuis tijdens de winter.
De tuberoos is afkomstig uit Mexico en behoort tot de aspergefamilie. Wetenschappers hebben vastgesteld dat hun geur nachtelijke bestuivers aantrekt zoals pijlstaartmotten en nachtvlinders. In de parfumindustrie wordt tuberosaextract gebruikt als basisnoot in luxeparfums.
De meeste zomerbollen verdragen zware vorst in combinatie met vocht niet. In regio’s met strenge winters worden de bovengrondse plantendelen na de eerste vorst teruggesnoeid tot enkele centimeters boven de grond. De knollen of rizomen worden voorzichtig opgegraven en gereinigd van aardklonten.
Laat ze een paar dagen drogen op een luchtige plek en bewaar ze daarna in kartonnen dozen, papieren zakken of kisten met zaagsel bij een temperatuur van enkele graden boven nul. Op die manier kunnen dahlia’s, canna’s, begonia’s of tuberoos je vele seizoenen van dienst zijn. Markeer elk deel van de knollen, want in het voorjaar ben je al snel vergeten welke variëteit er in welke verpakking zit.
Praktische tips voor maximaal effect van bolgewassen
Wanneer je in grote bakken plant, kun je soorten op verschillende hoogtes combineren. Plaats hoge gladiolen of dahlia’s achteraan in de pot, lagere anemonen of begonia’s vooraan en vul de tussenruimtes op met seizoensplanten zoals petunia’s of surfiniaen.
Op die manier ziet de bak er prachtig uit van vroeg in de zomer tot in de herfst. Tuinontwerpers bevelen gelaagd planten van bollen op verschillende hoogtes aan voor een cascadeëffect. Zo’n compositie vraagt om een grotere bak met een diameter van minstens 40 centimeter.
Een slim trucje is ook het gespreid planten van een deel van de bollen, vooral gladiolen en dahlia’s. Door elke twee weken een nieuwe portie in de grond te steken, spreid je de bloei in de tijd. In plaats van één korte “kleurexplosie” krijg je een lang marathon van bloemen tot de eerste koude nachten. Veel van deze planten verdragen bovendien prima afsnijden — lelies, dahlia’s, gladiolen en anemonen gaan probleemloos de vaas in, terwijl de plant in de grond nieuwe knoppen aanlegt.
