Essentiële voorzieningen komen onder druk te staan
Vitale maatschappelijke functies op Cuba staan op instorten nu het brandstoftekort zich over het hele eiland verspreidt. Jarenlange economische achteruitgang en politieke isolering botsen nu openlijk met de dagelijkse realiteit van gewone burgers.
Het brandstoftekort op Cuba verstoort het transport, de elektriciteitsvoorziening en het alledaagse leven ingrijpend. Benzine is zo schaars geworden dat het tanken van een auto al snel zo’n 300 dollar kan kosten — een bedrag dat het gemiddeld jaarinkomen van een Cubaan ruimschoots overstijgt.
Stroomuitval is inmiddels een vast gegeven in het dagelijks leven, terwijl de rijen voor benzinestations steeds langer worden. De tekorten wakkeren ook zichtbare woede aan onder de bevolking.
In delen van Havana braken protesten uit nadat de autoriteiten ernstige brandstofproblemen en verslechterende stroomstoringen erkenden. Ståle Wig, sociaal-antropoloog aan de Universiteit van Oslo die eerder op Cuba woonde en nog steeds contact houdt met mensen op het eiland, verwoordde het zo:
“De VS oefenen momenteel historisch sterke druk uit op Cuba. Er bestaat geen twijfel over dat wat de Trump-administratie op Cuba wil bereiken, een regimewisseling is.”
Brandstoftekort treft ziekenhuizen en scholen
De crisis raakt nu precies die sectoren die Cuba altijd trots presenteerde als de sterke pijlers van zijn politieke systeem. Ziekenhuizen kampen met personeelstekorten en een gebrek aan medicijnen, terwijl sommige kinderen nog maar één of twee keer per week onderwijs krijgen.
“De ziekenhuizen zijn onderbezet en missen medicijnen. Kinderen krijgen een of twee keer per week les, en ze hebben nauwelijks leraren,” aldus Wig.
Er wordt ook bredere frustratie gemeld die rechtstreeks verband houdt met de stroomuitval en de brandstofschaarste. De Cubaanse regering wijst de schuld voor een groot deel van de economische schade toe aan Amerikaanse sancties en financiële restricties.
Amerikaanse functionarissen stellen daar tegenover dat het probleem ligt bij staatswanbeheer, onderdrukking en het uitblijven van echte hervormingen.
Cuba’s oude conflict met Washington speelt nog altijd mee
De huidige moeilijkheden zijn onlosmakelijk verbonden met het langdurige conflict tussen Cuba en de Verenigde Staten. Na Fidel Castro’s revolutie in 1959 verslechterden de betrekkingen met Washington snel toen Havana toenadering zocht tot de Sovjet-Unie.
In 1961 probeerde een door de CIA gesteunde groep Cubaanse ballingen Castro omver te werpen tijdens de mislukte invasie in de Varkensbaai. Een jaar later bracht de Cubacrisis de Koude Oorlog gevaarlijk dicht bij een nucleair conflict, nadat Sovjet-raketten op het eiland waren geplaatst.
Decennialang hielp Sovjet-steun Cuba aan olie en andere benodigdheden. Toen de Sovjet-Unie in 1991 uiteenviel, gleed het eiland af naar een zware economische crisis met tekorten aan voedsel, brandstof en elektriciteit.
Venezuela werd later een belangrijke leverancier van gesubsidieerde olie, maar die steun verzwakte naarmate de Venezolaanse economie zelf achteruitging. Sindsdien heeft Cuba het steeds moeilijker om voldoende brandstof en harde valuta binnen te halen.
Staatscontrole blijft intact terwijl het dagelijks leven verslechtert
Volgens Wig wordt het Cubaanse leiderschap tegenwoordig minder gedreven door revolutionaire ideologie dan door het bewaken van grote economische belangen:
“De autoriteiten doen zaken met grote commerciële belangen, of het nu gaat om Rusland, andere landen of multinationale hotelketens.”
Mensen met banden aan het leger, de communistische partij en het staatsapparaat zouden intussen meer invloed hebben gekregen op waardevolle delen van de economie.
Gewone Cubanen zien tegelijkertijd steeds minder publieke diensten, een dalende koopkracht en een groeiend wantrouwen jegens de overheid. Voor de meeste bewoners is de vraag simpelweg praktisch: rijden de bussen nog, hebben de ziekenhuizen medicijnen, gaan de scholen open en blijven de lampen branden?
