Psycholoog onthult hoe je de tevredenheid met je dagelijks leven écht vergroot

Geluk is geen toeval – het is een keuze

Steeds meer mensen lopen rond met het gevoel dat het leven “beter zou moeten zijn”, zonder te weten waar ze moeten beginnen. Volgens experts is geluk geen lot uit de loterij, maar een toestand die we geleidelijk opbouwen via onze eigen beslissingen en gewoontes.

Psycholoog en coach Nanni Glück legt uit dat geluk geen willekeurige beloning van het lot is. Het is een gemoedstoestand die we bewust kunnen creëren via onze keuzes, dagelijkse gewoontes en de manier waarop we de werkelijkheid waarnemen.

Een taalkundige misvatting over geluk

In het Duits – de moedertaal van Nanni Glück – heeft het woord voor geluk twee betekenissen: zowel “geluk hebben” als “gelukkig voelen”. Die talige vermenging leidt al snel tot de overtuiging dat we weinig invloed hebben op onze eigen tevredenheid, omdat die afhankelijk zou zijn van toeval. De psychologie kijkt daar echter heel anders tegenaan.

Onderzoekers spreken liever van “subjectieve levenstevredenheid”. Dat is iets wezenlijk stabielers dan de kortstondige euforie na een promotie, een nieuwe relatie of een geslaagde vakantie. Het gaat niet om emotionele hoogtepunten, maar om een rustig en aanhoudend besef dat “het leven in de kern goed gaat.”

De val van “als dat eenmaal gebeurt, ben ik pas gelukkig”

Veel mensen koppelen hun tevredenheid vooral aan externe gebeurtenissen. Een veelgehoorde gedachte klinkt als: “Als ik van baan wissel, een partner vind of eindelijk met pensioen ga – dan pas kan ik opgelucht ademhalen en gelukkig zijn.” Nanni Glück noemt dit de “als-dan-val”.

Het gevolg is een voortdurend uitstellen van geluk naar de toekomst. Er moet altijd nog iets gebeuren, nog één stap worden gezet, voordat we onszelf toestaan om het goed te hebben op de plek waar we nu zijn. Het resultaat is voorspelbaar: eeuwig wachten, een leven in de “later”-modus en het gevoel dat de huidige werkelijkheid slechts een voorportaal is van een beter leven dat nooit echt aankomt.

Nanni Glück idealiseert de werkelijkheid daarbij niet. Ze benadrukt dat geluk niet in een vacuüm bestaat. Er zijn bepaalde basisvoorwaarden waaronder het moeilijk is om over innerlijk welzijn te spreken. We hebben een minimum aan veiligheid nodig – een plek om te wonen, voldoende eten, een zekere financiële stabiliteit. We hebben ook minstens één persoon nodig met wie we openlijk kunnen praten, en een lichamelijke gezondheid die ons niet in alles beperkt.

Pas wanneer die fundamenten enigszins op orde zijn, ontstaat de vraag: wat kan ik nog meer doen om meer in overeenstemming met mezelf te leven, mijn talenten te benutten en betekenis te vinden in wat ik doe?

Verschuif de focus van “wat ontbreekt mij” naar “wat heb ik al”

Een van de kernpunten die Nanni Glück benadrukt, is een bewuste verschuiving van aandacht. In plaats van voortdurend te focussen op tekorten raadt ze aan jezelf twee eenvoudige vragen te stellen: Waar ben ik vandaag oprecht dankbaar voor? Wat is er al goed genoeg in mijn leven – ook al is het niet perfect?

Het gaat er niet om jezelf naïef wijs te maken dat alles fantastisch is. Het draait om een evenwichtiger kijk op de werkelijkheid. Wanneer we bewust opmerken wat er wél werkt, ontdekken we doorgaans dat we niet bij nul beginnen – we hebben relaties, vaardigheden, ervaringen en kleine bronnen van vreugde.

De focus verleggen van tekorten naar wat er al is, vermindert innerlijke spanning en geeft het gevoel dat we al veel bezitten van wat we nodig hebben voor een rustiger leven. Voor sommigen klinkt zo’n “dankbaarheidstraining” banaal. Onderzoek toont echter aan dat regelmatige aandacht voor zelfs de kleinste positieve elementen van de dag het stressniveau verlaagt en een vriendelijkere verhouding met jezelf bevordert.

Kleine experimenten die de dagelijkse vreugde versterken

Nanni Glück moedigt aan om werken aan geluk niet te beschouwen als een veeleisend project, maar als een reeks kleine experimenten die makkelijk in het dagelijks leven passen. In de momenten waarop we echt aanwezig zijn – en niet mentaal bezig zijn met onze telefoon of onze eigen gedachten – ervaren we eerder levendige energie dan louter vermoeidheid.

Om terug te keren naar het lichaam en de zintuigen raadt ze aan:

• Een korte koude douche of een snelle koude straal ’s ochtends
• Een wandeling op blote voeten op gras, zand of een tapijt thuis
• Een paar minuten bewuste beweging zoals stretchen, een korte wandeling of dansen op één nummer
• Werken met een sterkere zintuiglijke prikkel, bijvoorbeeld de geur van lavendel of eucalyptus

Een intensere zintuiglijke ervaring – zelfs een heel eenvoudige – helpt om de automatische piloot te doorbreken en het gevoel voor het eigen lichaam, de ademhaling en het huidige moment te herstellen.

Het gevoel van vitaliteit groeit ook wanneer we dingen net iets anders doen dan gewoonlijk. Dat hoeft geen radicale verandering te zijn zoals ontslag nemen, maar kleine afwijkingen van het patroon. Neem een andere route naar het werk of de winkel, verander de volgorde van de ochtendrutine of breng een stadsuitje door op het principe “twee keer links, één keer rechts” en kijk waar je uitkomt.

Het brein houdt van nieuwigheid. Wanneer we dingen net iets anders aanpakken, wordt de nieuwsgierigheid geactiveerd, ontstaan er kleine doses positieve gevoelens en verdwijnt het gevoel van “alweer een identieke dag.”

Gun jezelf wat plezier en speelsheid

Een ander element is de eenvoudige vreugde van jezelf toestaan om wat luchtiger te zijn. Nanni Glück herinnert eraan dat ons brein in momenten van spel makkelijker leert en nieuwe verbindingen aanmaakt – pure neuroplasticiteit in de praktijk. Je hoeft geen kinderen te hebben om jezelf dit te gunnen.

Het is genoeg om doelloos te tekenen, te krabbelen op papier zoals een tiener in de klas, een eenvoudig bord- of kaartspel te spelen, of een kleine uitdaging te bedenken met een dierbare, zoals “vijf minuten lang praten we alleen in vragen”. Zulke kleinigheden zijn ontspannend en leren je tegelijk om flexibeler te reageren op alledaagse stress.

Onderzoekers van universiteiten in Californië en aan de Universiteit van Oxford hebben vastgesteld dat mensen die regelmatig tijd maken voor speelse momenten beter omgaan met werkdruk en lagere niveaus hebben van cortisol, het stresshormoon. Zelfs even spelen met een huisdier als een kat of hond kan het humeur verbeteren en angstgevoelens verminderen in slechts tien minuten.

Je mag het goed hebben, ook als de wereld zwaar aanvoelt

Veel mensen dragen tegenwoordig het gevoel mee dat we leven in een tijd van “vele crisissen” – gewapende conflicten, klimaatverandering, economische onzekerheid. Er ontstaat een innerlijke vraag: “Heb ik eigenlijk wel het recht om het goed te hebben, als er zulke zware dingen op de achtergrond spelen?”

Nanni Glück beschrijft dit als een uitdaging die verband houdt met tolerantie voor tegenstellingen. Twee dingen kunnen naast elkaar bestaan – het bewustzijn van lijden, de angst voor de toekomst én kleine persoonlijke momenten van vreugde of opluchting. Je eigen tevredenheid loslaten vermindert de omvang van de problemen in de wereld niet, maar ontneemt ons de energie om werkelijk te handelen daar waar we invloed hebben.

Wanneer we chronisch gestrest, informatieoverweldigd en constant onrustig zijn, belanden we in een toestand van blinde reactie. Het wordt moeilijker om creatieve ideeën te vinden, empathie op te brengen of gewoon gewone geduld te tonen tegenover anderen. Nanni Glück benadrukt dat zorg voor de eigen energie niet in tegenspraak is met gevoeligheid voor de problemen in de omgeving. Integendeel – wie anderen wil steunen, verstandig op crisissen wil reageren en oplossingen wil zoeken, heeft psychische en lichamelijke kracht nodig.

Dat kan heel concrete stappen betekenen: de tijd die aan nieuwsmedia wordt besteed beperken, vaste slaaptijden invoeren, minstens één hechte relatie onderhouden waarin je openlijk over zorgen en dromen kunt praten. Je eigen emotionele leven uit schuldgevoel uitschakelen maakt de wereld niet beter. Het vergroot eerder de groep uitgeputte en gelaten mensen die moeite hebben om ook maar in kleine, lokale zaken iets in beweging te zetten.

Geluk als een vriendelijke verhouding met je eigen leven

Nanni Glück wijst erop dat het doel geen eeuwige opgewektheid is of doen alsof alles in orde is. Het gaat eerder om een bepaalde vorm van vriendschap met je eigen leven – een aanvaarding dat crisissen, verveling en verlies zullen komen, en dat je je desondanks in het grote geheel goed in je vel kunt voelen.

Deze benadering laat ruimte voor ambities en groei, maar maakt de zin van het leven niet afhankelijk van nog meer successen. Ze leert ook dat veel gereedschap al binnen handbereik ligt – de manier waarop we gebeurtenissen interpreteren, kleine rituelen doorheen de dag, de manier waarop we innerlijk tegen onszelf praten.

Voor wie simpel wil beginnen, kan een goed startpunt een experiment van een week zijn: elke avond drie dingen noteren die op zijn minst een klein beetje goed gingen of een beetje tevredenheid brachten. Na slechts een paar dagen zie je doorgaans duidelijker dat er naast de problemen ook fragmenten van de dag bestaan die een stille vreugde dragen.

Na verloop van tijd bundelen zulke kleine praktijken zich tot nieuwe gewoontes. En precies die – aldus psychologen – bepalen of onze alledaagse dag gaat aanvoelen als een eindeloze race, of eerder als een reis waarop we ondanks de bochten en wendingen af en toe kunnen zeggen: “Ja, dit leven past mij.”